Quản trị rủi ro khi theo dõi giá bạc: quy mô vị thế, chi phí giao dịch và kỷ luật

Sau khi đọc về chỉ báo, biểu đồ và tin tức, nhiều người có cảm giác chỉ cần "dự đoán đúng" là xong. Thực tế, ngay cả người phân tích giỏi cũng sai khá thường xuyên, và giá bạc có thể biến động vài phần trăm trong một ngày. Điều quyết định kết quả dài hạn không phải dự đoán đúng bao nhiêu lần mà là khi sai thì mất bao nhiêu. Đó là quản trị rủi ro. Bài viết trình bày các nguyên tắc cơ bản, kèm ví dụ số, áp dụng cho cả người theo dõi giá lẫn người mua bạc vật chất. Đây là bài kết của chuỗi trong bản đồ chỉ báo phân tích kỹ thuật bạc.

1. Xác định trước khoản bạn có thể chấp nhận mất

Trước khi quan tâm đến lãi, hãy trả lời: nếu giá giảm 20% rồi nằm đó vài tháng, tôi có bị ảnh hưởng đến chi tiêu thiết yếu không? Chỉ dùng tiền nhàn rỗi, không dùng khoản dự phòng, tiền học phí, tiền trả nợ hay tiền vay. Đây là nguyên tắc nền; mọi công cụ khác đứng sau nó.

2. Quy mô vị thế và quy tắc rủi ro mỗi lần

Một cách phổ biến là giới hạn khoản lỗ tối đa mỗi vị thế ở một tỷ lệ nhỏ của tổng vốn dành cho bạc. Ví dụ giả định: tổng vốn dành cho bạc là 200 triệu VNĐ, mỗi vị thế chấp nhận lỗ tối đa 2% vốn tức 4 triệu VNĐ. Nếu bạn đặt mức cắt lỗ cách giá vào 5% thì quy mô vị thế tối đa = 4 triệu ÷ 5% = 80 triệu VNĐ. Nếu biến động lớn hơn và mức cắt lỗ cần cách xa 10% thì quy mô tối đa chỉ còn 40 triệu VNĐ. Quy tắc: biến động càng lớn, quy mô càng nhỏ (cách đo biên độ dao động xem ở bài ATR). Tỷ lệ 2% ở đây chỉ để minh hoạ, không phải mức khuyến nghị.

3. Tính chi phí giao dịch và ngưỡng hoà vốn

Mọi lần mua rồi bán đều có chi phí. Với bạc vật chất, chi phí gồm chênh lệch giữa giá mua và giá bán (xem chênh lệch giá mua và bán bạc), có thể thêm phí vận chuyển, bảo quản, kiểm định. Trên Chợ Bạc P2P, nền tảng thu phí giao dịch 0,3% tổng giá trị đơn của mỗi bên khi đơn kết thúc. Ví dụ giả định để tính ngưỡng hoà vốn: nếu bạn mua với phí 0,3% và sau đó bán cũng chịu phí 0,3%, tổng phí nền tảng khoảng 0,6% giá trị giao dịch; cộng thêm chênh lệch giá mua bán thực tế mà bạn thoả thuận (ví dụ 1%), giá cần dịch chuyển khoảng 1,6% theo hướng có lợi chỉ để hoà vốn. Chi phí là khoản chắc chắn, còn lợi nhuận thì không. Hãy cộng đủ chi phí trước khi ra quyết định, nhất là nếu định giao dịch thường xuyên.

4. Chia nhỏ thời điểm vào, thay vì dồn một lần

Không ai biết đâu là đáy hay đỉnh. Chia khoản định mua thành nhiều phần theo thời gian giảm rủi ro mua đúng lúc giá cao nhất; một ví dụ so sánh bằng số nằm ở bài mua bạc dần hay mua một lần. Cách này không bảo đảm có lãi và có chi phí giao dịch cho từng lần; ưu điểm là giảm áp lực chọn thời điểm. Hãy tính trước chi phí mỗi lần để chia nhỏ không làm phí ăn mất lợi ích.

5. Đa dạng hoá và không dồn tất cả vào bạc

Bạc là kim loại biến động mạnh hơn vàng nhiều lần trong nhiều giai đoạn (xem bạc có đi theo vàng không). Dồn phần lớn tài sản vào một loại tài sản duy nhất làm tăng rủi ro. Mức phân bổ phù hợp là chuyện riêng của mỗi người và tốt nhất cần tham khảo chuyên gia tài chính độc lập.

6. Phân biệt công cụ có đòn bẩy và không có đòn bẩy

Mua bạc vật chất bằng tiền của mình không làm bạn mất nhiều hơn số tiền bỏ ra. Công cụ có đòn bẩy như hợp đồng tương lai (xem hợp đồng tương lai bạc tiêu chuẩn và micro) có thể gây lỗ vượt số tiền ký quỹ. Đòn bẩy làm khuếch đại cả lãi lẫn lỗ; đó là lý do nhiều người mới bị mất vốn rất nhanh.

7. Rủi ro đối tác và rủi ro hàng thật

Với bạc vật chất, bạn còn rủi ro hàng không đúng chất lượng và rủi ro giao dịch với bên không đáng tin. Hãy kiểm tra hàng (xem cách kiểm tra bạc vật chất trước khi giao dịch) và hiểu rủi ro mô hình P2P (xem mua bán bạc P2P là gì).

8. Kỷ luật và các bẫy tâm lý

• Sợ bỏ lỡ (FOMO): mua vì thấy giá tăng nhanh mà không có kế hoạch.
• Ác cảm với thua lỗ: giữ vị thế lỗ quá lâu vì không muốn thừa nhận sai.
• Thiên kiến xác nhận: chỉ tìm thông tin ủng hộ quan điểm sẵn có.
• Tự tin thái quá sau chuỗi thắng.

Một cách giảm các bẫy này là viết ra kế hoạch trước khi hành động: lý do, quy mô, điều kiện thoát và khoản lỗ tối đa chấp nhận; sau đó làm đúng kế hoạch hoặc ghi lại lý do thay đổi.

Kết luận

Quản trị rủi ro gồm xác định khoản có thể mất, giới hạn quy mô vị thế theo biến động, tính chi phí giao dịch, chia nhỏ thời điểm, đa dạng hoá, tránh đòn bẩy không cần thiết, kiểm soát rủi ro hàng thật và đối tác, và giữ kỷ luật. Không bước nào loại bỏ được rủi ro, nhưng chúng giúp rủi ro nằm trong mức bạn chịu được.

Nguồn tham khảo

• Investopedia — Risk management: investopedia.com
• Investopedia — Position sizing: investopedia.com

Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không phải là lời khuyên đầu tư. Chợ Bạc không đưa ra khuyến nghị đầu tư, không cam kết lợi nhuận và không chịu trách nhiệm cho quyết định mua bán của người dùng. Các con số trong ví dụ là số giả định và không phải mức khuyến nghị.